Serbest kur sisteminin avantajları - yararları
Serbest kur sistemindeki en önemli özellik, piyasaya bir serbestlik kazandırması ve
arz- talep dengesinin oluşmasını sağlamasıdır. Bu sayede faiz oranları da kendiliğinden
oluşacak, piyasa arza göre talep faiz oranlarını belirleyecektir. Devletinde faiz oranlarını ve
kurları ayarlama gibi bir sorumluluğu olmayacaktır.
Sabit kur sisteminin avantajları - yararları
Sabit kur sistemi özellikle ihracat ve ithalat ın yoğun olduğu ülkelerde, dış ticaretle
uğraşan firmaların karşı karşıya olduğu kur riskini ortadan kaldıran bir uygulamadır. Kur
riski yüzünden, ödemeler dengesi tamamen bozulması gibi bir risk ortadan kalkar, çünkü
fiyatlarda bir oynamaya izin verilmemektedir. Diğer bir avantajı ise, devletin karar verdiği
para politikası hedeflerine ulaşması bu sayede kolaylaşır. Normalde kurdaki oynamalar,
devletin para politikası hedeflerinin tutturulmasını engelleyen bir etken olabilir. Bu risk
sabit kur sistemi sayesinde ortadan kalkar.
Serbest Kur Sistemi
Piyasadaki hareketlerin tamamı ile arz ve talebe göre belirlendiği kur sistemidir. Piyasadaki işlem sayısı ve hacmi, genelde kur fiyatını belirleyen temel unsurdur. Devlet müdahalesi söz konusu değildir. Talep edilen miktar, arz edilen miktardan fazla olduğu takdirde, fiyatlarda bir artış söz konusudur. Tam tersini düşünürsek, arz edilen yani, satış yapılan miktar fazla olduğunda, fiyatlarda bir düşüş beklenir.
Forex piyasaları tamamı ile dalgalı kur sistemi ile işlemektedir. Temelini bu sistem hazırlamıştır. Herhangi bir müdahaleye maruz kalmaması, fiyatlarında arz-talep dengesine göre oluşmasını sağlar.
Yarı Sabir Kur Sistemi
Piyasadaki kur hareketleri devletin izin verdiği oranlarda mümkün kılınmıştır. Bu oranların üstüne çıkma ya da altına inme durumlarında, müdahale gelir ve istenilen düzeye tekrar çıkılır.
Sabit Kur Sistemi
Devletin kur oranlarına müdahale etmesidir. Amaç, devletin kendi kur hedeflerinden şaşmasını engellemektir. Fiyatlarda herhangi bir alçalıp yükselme söz konusu değildir. Fiyat oluşumları arz- talep dengesine göre oluşmaz.
Dünyadaki Kur Sistemleri
Dünya üzerinde yaygın olarak görülen 3 kur sistemi vardır;
1- Sabit Kur Sistemi
2- Yarı Sabit Kur Sistemi
3- Serbest (Dalgalı) Kur Sistemi
Euro-Dolar ( EUR\USD ) Paritesini Etkileyen Faktörler
Genel olarak 4 faktör , Euro'nun dolar karşısındaki hareketini belirler. Bunlar;
• Amerika ve Avrupa’da ki merkez bankalarının uyguladığı uluslararası faiz
oranları
• Gerçek petrol fiyatları
• Amerika ve Avrupa’nın mali yapıları
• Ticari malların fiyat hareketleri.
Dolar’ın özellikle 2002-2004 arasındaki değer kaybı, Euro karşısında olduğu kadar, Avustralya ve Kanada Doları karşısında da düşüş yapmıştır.
Türkiye’deki duruma bakarsak 2002-2004 senesinde doların düşüşü çok net bir şekilde görülmektedir ve bu seviyeden sonra, eski gücünü kazanma çabaları yetersiz kalmış, bu seviyelerden günümüze kadar sürüklenmiştir. Az önce bahsettiğimiz etkenler sebebiyle Amerikan Doları’nın Euro karşısında nasıl değer kaybettiği çok net gözüküyor. Serbest kur sisteminin geçerli olması buna olanak sağlamıştır.
Euro Piyasasındaki Güçlenme
Euro-Dolar piyasalarının oluşmasıyla, Amerikan Doları’nın, Amerika’dan farklı ülkelerin bankalarında da saklanmaya başlanması, Forex piyasalarının hızlanmasındaki en büyük etkendi. Euro piyasası, her türlü para birimini, bulunduğu ülkenin dışındaki bankalarda saklama imkânı verdi. Tüm bu gelişmeler, küresel bir para hareketi oluşturdu. Ve 1980 yıllarında Amerikan firmaları offshore borçlanmaya başlamış, aynı zamanda da Euro Piyasaları yüksek likiditeyi tutmanın, kısa vadeli kredi sağlamanın ve ithalatihracatın finans merkezi konumuna gelmiştir. Özellikle coğrafi açıdan da piyasalar için çok elverişli olan İngiltere Euro-Dolar piyasasının merkezi haline gelmiştir.
Altın Piyasası ve Bretton-Woods Anlaşması
2. Dünya Savaşı’nın bitmesiyle ortaya çıkan belirsizlik sebebiyle, 1944 yılında rtaya çıkan toplantı sonunda alınan kararlar, Bretton-Woods Anlaşması’nı oluşturmuştur. ABD, İngiltere ve Fransa’nın katıldığı bu toplantı sonunda bir ons altının fiyatı, 35 USD'ye sabitlenmiştir. Bretton-Woods anlaşması, global ekonomilerin güç toplamak için bir istikrar yaratma amacıyla oluşturulmuştur. Aynı zamanda Uluslararası Para Fonu’nun kurulmasına zemin hazırladı ve sabit döviz kuru sistemi oluşturuldu.
İkinci dünya savaşı öncesi en geçerli para birimi İngiliz Sterlini iken, 2. Dünya Savaşında Naziler ile savaşta olan İngiltere güç kaybetti. Ve Sterlin gücünü kaybederken, Amerikan Doları bu
anlaşmanın da yardımıyla güç kazanmaya başladı. Bu anlaşmaya katılan ülkeler, aslında kendi para birimlerini korumak için katılım göstermişlerdir.
Ancak 1971 yılında artık Doların altın ile dönüştürülemeyeceği anlaşılınca, bu anlaşmada son buldu. Bu dönemde de, Smithsonian Anlaşması denendi, bundan bir sene sonra ise Batı Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika ve Luksemburg birlik olarak, para birimlerinin dolara olan bağlılığını azaltmaya yönelik European Joint Float sistemini gerçekleştirdiler. Her iki sistemde döviz kurlarına esnek bir alan sunsa da başarılı olamayıp sonlandılar.
1973 – 1980 yılları arasında artık piyasa serbest olarak dalgalanmaya başladı ve fiyatlar günlük olarak fark gösteriyordu, aynı zamanda işlem hacimleri de artmıştı. Özellikle endüstriyel ekonomilerde, yurt dışı para transferlerinin artması bu dalgalanmaya büyük zemin hazırladı. 1978 yılında IMF tarafından serbest kur sisteminin de yetkilendirilmesi olumlu bir gelişmeydi.
1980 senesinde artık bilgisayar teknolojilerinde gelişmeye başlamasıyla, 80'lerde işlem hacmi 70 milyar $ a ulaştı.
Forex Piyasasının Avantajları
• Haftanın 5 günü, 24 saat boyunca işlem yapabilme fırsatı
• Çok şeffaf bir piyasa olduğu için, bir çok parite arasında kolayca işlem yapabilme,
• Değişken piyasaların sağladığı kâr fırsatları,
• Riskten korunmak için, geliştirilen enstrümanlar,
• Yükselişteki piyasalardan elde edilebilecek karı, düşen piyasalarda da elde etme
olanağı,
• Kaldıraç kullanımı sayesinde düşük marjin olanağı,
• Komisyonsuz işlem yapma.
